Zanim jednak przejdziemy do sedna, warto zadać sobie fundamentalne pytanie: czym właściwie jest przemoc domowa, zwana także przemocą wewnątrzrodzinną? Można ją określić jako zamierzone działanie wykorzystujące przewagę sił, skierowane przeciwko bliskiej osobie, które narusza jej prawa i dobra osobiste, powodując cierpienie oraz szkody. Można wyróżnić cztery jej rodzaje:
-Przemoc fizyczną
-Przemoc psychiczną
-Przemoc seksualną|
-Przemoc finansową
Wątek tzw. „Krwawego Barona” w grze „Wiedźmin 3: Dziki Gon” to jedno z najbardziej złożonych i dojrzałych przedstawień przemocy domowej w grach wideo. Postać Filipa Strengera (Barona) oraz jego relacje z żoną Anną i córką Tamarą ukazują mechanizmy przemocy w sposób realistyczny i pozbawiony uproszczonych ocen.
Cykl przemocy
Badania wykazały, że związki, w których kobiety doznają przemocy fizycznej ze strony partnerów, przechodzą przez trzy fazy powtarzającego się cyklu:
- fazę narastającego napięcia,
- fazę przemocy,
- fazę „miodowego miesiąca”.
1.FAZA NARASTANIA NAPIĘCIA
W tej fazie partner jest napięty i stale poirytowany. Każdy drobiazg wywołuje u niego złość – często wszczyna awantury, zaczyna więcej pić, przyjmować narkotyki lub inne substancje zmieniające świadomość. Może poniżać partnerkę, poprawiając tym swoje samopoczucie. Prowokuje kłótnie i staje się coraz bardziej niebezpieczny, sprawiając wrażenie, że nie panuje nad własnym gniewem.
Druga strona stara się jakoś opanować sytuację – uspokaja go, spełnia wszystkie zachcianki, wywiązuje się ze wszystkich zobowiązań, często przeprasza.
Faza narastającego napięcia w wątku Krwawego Barona dobrze oddaje moment, w którym Baron stopniowo traci kontrolę nad swoim zachowaniem, a atmosfera w jego domu staje się coraz bardziej nieprzewidywalna i obciążająca dla jego rodziny. Na tym etapie jest wyraźnie rozdrażniony i napięty, a jego emocje łatwo wymykają się spod kontroli. Każdy drobiazg może wywołać u niego złość, co prowadzi do częstych awantur. W grze widać, że jego agresja nie pojawia się nagle, lecz narasta stopniowo – często wzmacniana przez alkohol, który staje się sposobem radzenia sobie z emocjami.
W relacji domowej zaczyna dominować strach i napięcie. Anna i Tamara starają się unikać konfliktów, uspokajać Barona i dostosowywać swoje zachowanie do jego nastroju. W praktyce oznacza to życie w ciągłym przewidywaniu, co może zdenerwować ojca lub męża i jak temu zapobiec. To typowy mechanizm współwystępujący z tą fazą: ofiara zaczyna brać odpowiedzialność za emocje sprawcy.
Z czasem u Barona pojawiają się huśtawki emocjonalne – staje się coraz bardziej nieprzewidywalny i niebezpieczny. Pojawiają się poniżenia, wybuchy gniewu oraz sytuacje, w których dom przestaje być bezpiecznym miejscem. W efekcie faza ta prowadzi do silnego wyczerpania psychicznego domowników.
2. FAZA OSTREJ/GWAŁTOWNEJ PRZEMOCY
Następna faza polega na tym, że partner staje się gwałtowny. Wpada w szał i wyładowuje się na ofierze. Eksplozję wywołuje zazwyczaj jakiś drobiazg. Skutki przemocy mogą być różne – od podbitego oka i połamanych kości, po obrażenia wewnętrzne, poronienie czy nawet śmierć. Osoba doświadczająca przemocy stara się zrobić wszystko, aby uspokoić partnera i ochronić siebie. Zazwyczaj jednak, niezależnie od podejmowanych prób, nie przynosi to żadnych efektów – wściekłość sprawcy narasta. Po zakończeniu wybuchu przemocy ofiara nie może uwierzyć w to, co się stało. Odczuwa wstyd i przerażenie, jest oszołomiona, staje się apatyczna, traci chęć do życia, doświadcza złości i bezradności.
Skoro wiemy, na czym polega ta faza, przyjrzyjmy się temu, jak została ukazana w grze.
Faza ostrej (gwałtownej) przemocy w wątku Krwawego Barona to moment, w którym wcześniej narastające napięcie przeradza się w bezpośredni wybuch agresji ze strony Filipa Strengera. W tej fazie Baron traci kontrolę nad sobą – dochodzi do gwałtownych awantur oraz aktów przemocy wobec rodziny. Nie jest to już tylko irytacja czy groźby, lecz realne działania, które mają poważne konsekwencje (do których wrócimy później) dla Anny i Tamary.
Anna w tej sytuacji stara się przede wszystkim przetrwać i złagodzić skutki agresji – próbuje uspokoić Barona, unikać konfliktów lub podporządkowuje się jego zachowaniu. Jednak, podobnie jak w opisie tej fazy, jej działania nie przynoszą efektów, ponieważ źródło przemocy leży w samym sprawcy, a nie w zachowaniu ofiary.
Po wybuchu przemocy następuje stan emocjonalnego i psychicznego „zatrzymania”. Baron nie pozostaje w stanie ciągłej furii, jednak konsekwencje jego działań są trwałe – rodzina zostaje głęboko zraniona emocjonalnie, a relacje ulegają poważnemu rozpadowi.
Faza ta w historii Barona pokazuje również istotny mechanizm: przemoc nie jest jednorazowym „wybuchem”, lecz elementem powtarzającego się cyklu, który prowadzi do dalszej degradacji relacji i pogłębiania traumy u ofiar.
3.FAZA MIODOWEGO MIESIĄCA
Gdy sprawca przemocy wyładuje już swoją złość i uświadamia sobie, że posunął się za daleko, nagle zaczyna zachowywać się zupełnie inaczej. Szczerze żałuje tego, co zrobił, okazuje skruchę i obiecuje poprawę, zapewniając, że taka sytuacja nigdy więcej się nie powtórzy. Stara się znaleźć wytłumaczenie swojego zachowania i przekonuje drugą stronę, że był to jednorazowy incydent. Okazuje ciepło i miłość, staje się podobny do tego, jaki był na początku znajomości. Rozmawia z osobą, którą skrzywdził, dzieli się swoimi przeżyciami. Osoba doświadczająca przemocy zaczyna czuć się kochana, wierzy, że jest dla niego ważna. Spełniają się jej wyobrażenia o idealnej miłości…
Niestety faza „miodowego miesiąca” nie trwa wiecznie – z czasem przemija i ponownie pojawia się faza narastającego napięcia. To właśnie ona podtrzymuje osobę skrzywdzoną w cyklu przemocy, ponieważ pod jej wpływem łatwo zapomnieć o dramacie dwóch pozostałych faz.
W wątku omawianej gry widać to bardzo wyraźnie na przykładzie zachowania Filipa Strengera wobec Anny. Po wybuchach przemocy Baron często gwałtownie zmienia swoje zachowanie – z osoby agresywnej i niebezpiecznej staje się spokojny, skruszony i emocjonalnie otwarty. Widać, że żałuje tego, co zrobił, próbuje znaleźć usprawiedliwienia dla swoich działań (np. alkohol, stres, trudne sytuacje życiowe) i przekonuje siebie oraz innych, że był to jednorazowy incydent.
W
tej fazie Baron może zachowywać się jak „inny
człowiek”:
*okazuje
czułość i troskę,
*próbuje
odbudować relację z rodziną,
*spędza
czas z bliskimi,
*stara
się być obecny i pomocny,
*bywa
nawet opiekuńczy i spokojny.
To właśnie w okresie „miodowego miesiąca” łatwo ulec złudzeniu, że relacja wraca do „normalności”. Dla Anny i Tamary może to być szczególnie mylące, ponieważ Baron przypomina wtedy osobę, którą kiedyś znały – zanim pojawiła się przemoc. W efekcie pojawia się nadzieja, że zmiana jest trwała i sytuacja rzeczywiście się poprawi.
Kluczowe w tej fazie jest jednak to, że stan ten nie jest trwały. W historii Barona wyraźnie widać, że po okresie skruchy i względnego spokoju cykl zaczyna się od nowa: powraca napięcie, a następnie dochodzi do kolejnego wybuchu przemocy.
To właśnie ta „huśtawka emocjonalna” sprawia, że ofiary pozostają w relacji mimo doznawanej krzywdy – dobre momenty przeplatają się z bardzo trudnymi, co znacząco utrudnia przerwanie cyklu.
Kończąc kwestię cyklu przemocy, warto wskazać kilka istotnych prawidłowości:
- natężenie przemocy – w każdym kolejnym cyklu przemoc staje się bardziej gwałtowna,
- natężenie przeprosin i zachowań rekompensujących – w każdym kolejnym cyklu jest ich coraz mniej,
- czas trwania cyklu – każdy kolejny cykl trwa coraz krócej.
Skutki
przemocy dla ofiar
Następna
część artykułu dotyczy skutków przemocy dla ofiar. Skutki te
można wyróżnić w trzech obszarach: emocjonalnym, poznawczym i
społecznym.
Do
konsekwencji emocjonalnych zaliczamy:
zaburzenia depresyjne – ok. ⅓ dzieci doznających przemocy spełnia kryteria depresji przed upływem 30. r.ż.,
zaburzenia lękowe,
zaburzenia zachowania,
odcinanie się od uczuć,
zamrożenie emocjonalne,
niskie poczucie własnej wartości,
labilność emocjonalną,
brak zdolności rozumienia innych,
zaburzenia osobowości,
często towarzyszące poczucie winy.
Do konsekwencji poznawczych zaliczamy:
sytuacje, w których człowiek przestaje rozumieć, co się w danej sytuacji dzieje, i nie potrafi przewidywać dalszego jej biegu,
znaczące wydłużanie się czasu uczenia nawet prostych zależności,
zaburzenia uwagi,
deficyty pamięci roboczej,
gorsze radzenie sobie z nauką/ gorsze wyniki w pracy,
brak motywacji do działania i umiejętności angażowania się,
długi czas dochodzenia do równowagi po porażce.
Do konsekwencji społecznych zaliczamy:
trudności w budowaniu trwałych relacji – postrzeganie ich jako zagrażających i nieprzewidywalnych,
unikanie bliskości lub przeciwnie, nadmierne zabieganie o nią,
różnego rodzaju uzależnienia.
Jak
to wszystko wpłynęło na żonę i córkę Barona?
Otóż w
następujący sposób
🧠 Anna (żona Barona)
Konsekwencje emocjonalne:
zaburzenia lękowe → Anna żyje w ciągłym strachu przed Baronem i jego powrotem
labilność emocjonalna → jej zachowanie jest nieprzewidywalne, reaguje silnymi emocjami
poczucie winy → widać elementy współodpowiedzialności i wewnętrznego obwiniania się
odcinanie się od uczuć / zamrożenie emocjonalne → w późniejszym etapie Anna funkcjonuje w stanie silnego „wycofania” psychicznego
Konsekwencje poznawcze:
trudność w przewidywaniu sytuacji → życie z Baronem jest nieprzewidywalne, Anna nie ma poczucia kontroli
problemy z podejmowaniem decyzji → jej działania są często chaotyczne i reaktywne
Konsekwencje społeczne:
trudność w budowaniu relacji → jej więź z Baronem jest toksyczna i niszcząca
uzależnienie emocjonalne od sprawcy → mimo przemocy relacja nie jest od razu zerwana (typowy mechanizm cyklu przemocy)
👧 Tamara (córka Barona)
Konsekwencje emocjonalne:
zaburzenia lękowe → ucieczka z domu i życie w ciągłym napięciu
niskie poczucie własnej wartości → wynik dorastania w przemocowym środowisku
poczucie winy → typowe u dzieci ofiar przemocy („czy mogłam coś zrobić?”)
odcięcie emocjonalne → Tamara buduje mur wobec ojca, nie dopuszcza go emocjonalnie
Konsekwencje poznawcze:
trudności w zaufaniu i ocenie sytuacji → świat jawi się jako niebezpieczny i nieprzewidywalny
problemy z koncentracją i stabilnością emocjonalną (sugerowane przez jej zachowanie i wybory życiowe)
Konsekwencje społeczne:
silne unikanie bliskości z ojcem → zerwanie relacji z Baronem
trudności w relacjach rodzinnych → trauma wpływa na jej sposób budowania więzi
dążenie do całkowitego odcięcia się od przeszłości → ucieczka jako forma ochrony
🔎 Wniosek
W przypadku obu postaci widać, że przemoc Barona nie kończy się na jego zachowaniach, ale prowadzi również do długotrwałych skutków emocjonalnych, trudności w relacjach społecznych czy zaburzonego obrazu bezpieczeństwa i zaufania. Gra bardzo realistycznie pokazuje, że konsekwencje przemocy domowej są trwałe i dotyczą wszystkich członków rodziny, nie tylko bezpośredniej ofiary przemocy fizycznej.
No
i pora na najważniejsze pytanie!
Jak radzić sobie z
przemocą w rodzinie?
W sytuacji, gdy stajemy się
świadkami przemocy lub jej ofiarami w pierwszej kolejności należy
poszukać wsparcia u osoby bliskiej. Może to być członek rodziny,
bliski kolega lub przyjaciel. Jeżeli nie jest to możliwe, powinno
się skorzystać z pomocy organizacji pozarządowej, powołanej do
istnienia właśnie w celu pomagania ofiarom przemocy.
W przypadku pojawienia się przemocy zadzwoń pod 997 lub 112. (Policja)
Jeżeli przemoc doprowadziła do pojawienia się obrażeń ciała, powiadom Pogotowie ratunkowe (999 lub 112)
Jeżeli nie wiesz co zrobić, skorzystaj z pomocy oferowanej w ramach ,,Niebieskiej linii” (801‑12‑00‑02).Rozmowa za pośrednictwem Ogólnopolskiego Telefonu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie pozwoli uzyskać poradę prawną, wsparcie psychologiczne bądź wskazówki na temat miejsc pomocy w okolicach miejsca zamieszkania.
Dziękuje za uwagę i do zobaczenia już wkrótce :)
Źródła
https://www.niebieskalinia.pl/o-zjawisku-przemocy/cykle-przemocy
https://gopsgizycko.naszops.pl/n,alkohol-a-przemoc-domowa
https://niebieskalinia.info/baza-wiedzy/o-przemocy/jakie-sa-psychologiczne-konsekwencje-doznawania-przemocy/
https://zpe.gov.pl/a/jak-radzic-sobie-z-przemoca/DCza77nKj
https://www.opsrybnik.pl/formy-pomocy/czym-jest-przemoc
Komentarze
Prześlij komentarz